Բլոգ

Հետաքրքիր մանրամասներ համշենական սովորույթներից. «Համշենական զրուցարան»

Հետաքրքիր մանրամասներ համշենական սովորույթներից. «Համշենական զրուցարան»

Համշենցիների մոտ դեռ ընդունված են ամուսնությունները զարմիկ-զարմուհիների հետ, այս մասին թերևս գիտեն քչերը: 3 երգ և հետաքրքիր մանրամասներ համշենական սովորույթներից ու մշակույթից: «Համշենական զրուցարան». հայագետ, համշենագետ Սերգեյ Վարդանյանի հեղինակային հաղորդումը՝ միայն Լրատվական ռադիոյի եթերում:

Կորած հայերի հետքերով. ճանապարհորդություն Միջին Ասիա. «Համշենական զրուցարան»

Կորած հայերի հետքերով. ճանապարհորդություն Միջին Ասիա. «Համշենական զրուցարան»

Համշենցիների մի մասը մահացավ սովից, մի մասը` ճանապարհի դժվարություններից, մի մասն էլ պարզապես խելագարվեց: Մինչև վերջին պահը չէին հավատում, որ պիտի թողնեն իրենց հարազատ տունը, այգին ու գնան: Սակայն հրամանը հրաման էր՝ այլընտրանք չկար: Այս կորած համշենցիների հետքերով Սերգեյ Վարդանյանը 1984 թվականին ուղևորվեց Միջին Ասիա: Այստեղ գտավ Աջարիայից աքսորված համշենցիներին, որոնք քառասուն տարի է սփռված էին Պամիրի, Տյան Շանի լեռների գյուղերում և Ղազախստանի տափաստաններում: Հավաքեց շատ արժեքավոր նյութեր, պատմություններ ու երգեր: Նա ճանապարհորդության մանրամասները կպատմի այս թողարկման ընթացքում:

Մի բանաստեղծության հետքերով. «Համշենական զրուցարան»

Մի բանաստեղծության հետքերով. «Համշենական զրուցարան»

Երբ 1984 թվականին Սերգեյ Վարդանյանը  Պամիրի լեռներում մոլլա Հաքի  Քոշանիձեից  գրառում էր այս բանաստեղծությունը, մտքով չէր անցնի, որ 2010 թվականին  այն կրկին աչքով կընկնի` այս անգամ համշենցիների ցույցերից մեկի ժամանակ, ապա նաև համշենական երգերում: Սա ևս մեկ անգամ վկայում է, որ նրանք հայ են` լեզուն նույնն է, մշակույթը նույնը ու անգամ բանաստեղծություններն են նույնը: 

«Ինչի՞ համշեցնակ խաբրե չես»

«Ինչի՞ համշեցնակ խաբրե չես»

06.11.2017 Medialab «Մեդիալաբի» զրուցակիցն է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, ազգագրագետ, բանահավաք, «Համշեն» հայրենակցական-բարեգործական ՀԿ փոխնախագահ, «Ձայն համշենական» ամսաթերթի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Վարդանյանը: – Պարո՛ն Վարդանյան, համշենցիների մասին կարդացի-լսեցի ու եկա այն եզրակացության, որ նրանք ինքնության հյուծվող թելից կախված մարդիկ են` մի մասը մուսուլման է դարձել, իսկ քրիստոնյա համշենցիները խոսում են անծանոթ ու մեռնող բարբառով: – Քրիստոնյա համշենցիները, բնականաբար, իրենց հայ են համարում: Եթե նրանց հարցնես` որտեղացի՞ ես, կասեն` ջնիկցի եմ, օրդեցի եմ, տրապիզոնցի եմ: Կրասնոդարի երկրամասում, Աբխազիայում ինձ…

Читать далее Читать далее

Համշեն — Համամաշեն գավառի պատմությունը

Համշեն — Համամաշեն գավառի պատմությունը

Ինչպե՞ս համշենահայերն ընդունեցին մահմեդականությունը և ինչպե՞ս հայտնվեցին Տրապիզոնում. որո՞նք են համշենցիների, ծպտյալ հայերի ու մուսուլման հայերի տարբերությունները. հայագետ, համշենագետ Սերգեյ Վարդանյանը շարունակում է բացահայտել Համշեն-Համամաշեն գավառի պատմությունը: </iframe>

«Ասա,անտեր, ասա».Մի երգի պատմություն. «Համշենական զրուցարան»

«Ասա,անտեր, ասա».Մի երգի պատմություն. «Համշենական զրուցարան»

Կանգնում էի մի բարձր տեղ ու վերևից ուշադիր փնտրում եվրոպական արտաքինով մարդկանց:Լսել էի, որ Կիրգիզիայի Կզլ-Կիա քաղաքում կան հայեր` համշենահայեր. սպիտակամաշկ, խարտյաշ, կապուտաչյա: Տնից տուն, փողոցից փողոց հարցուփորձ անելով, անցորդների հետ զրուցելով` գտա մի ընտանիք: Համշենցիները զարմացել էին, որ իրենցով հետաքրքրվում են: Այսպես է Սերգեյ Վարդանյանը 84 թվականին հայտնաբերել Կիրգիզիայի մուսուլման համշենցիներին և հենց նրանցից էլ առաջին անգամ լսել «Ասա,անտեր, ասա» երգը, ապա փոխանցել այն «Վովա» համույթի ղեկավար Հիքմեթ Աքչիչեքին:Մի երգի պատմություն. «Համշենական զրուցարան». Սերգեյ Վարդանյանի հեղինակային հաղորդումը:

Թերթը՝ ի պատկերի յուրում

Թերթը՝ ի պատկերի յուրում

Աշոտ Ավետիսյան28/10/2014 Լրացավ «Ձայն համշենական» թերթի 10-ամյակը: Այսօր թերթ հրատարակելը (այն էլ «Ձայն համշենական»-ի պես մի թերթ) ծանր խնդիր է, մանավանդ նյութական բավարար բազայի և աշխատակիցների բացակայության պայմաններում: Եվ 10 տարի շարունակ լուռ ու անտրտունջ այդ գործին է լծվել մեր օրերի ազգապահպանության և բանահավաքչության նվիրյալներից մեկը՝ Սերգեյ Վարդանյանը: Տասնամյակներ առաջ, երբ գրքերում կարդում էի Սրվանձտյանի, Լալայանի և մեր մյուս երախտավորների անունները, նրանք իրենց գրի առած հեքիաթ-առասպելների հերոսների պես ինձ անիրական էին թվում, իսկ նրանց մարդկային տեսակը՝ ժամանակի հոլովույթի մեջ այլևս…

Читать далее Читать далее

«Տասնյակ հազարավոր հայեր հանգստանում էին Սև ծովի հյուսիսային ափերին, բայց չգիտեին, թե ովքեր են համշենցիները»

«Տասնյակ հազարավոր հայեր հանգստանում էին Սև ծովի հյուսիսային ափերին, բայց չգիտեին, թե ովքեր են համշենցիները»

Զրույցը՝ Արմինե Սարգսյանի13.03.2012 2004-ից Հայաստանում լույս է տեսնում «Ձայն համշենական» ամսաթերթը, որն անվճար բաժանվում է հայկական գաղթօջախներում (Աբխազիա, Կրասնոդարի երկրամաս, Մոսկվա, Լիբանան, Սիրիա, Թուրքիա, ԱՄՆ և այլուր): «Ձայն համշենական» թերթի գլխավոր խմբագիր, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, «Համշեն» հայրենակցական միության փոխնախագահ ՍԵՐԳԵՅ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԸ գրի է առնում 18-րդ դարում արյունալի սպանդի հետևանքով բռնի կրոնափոխված համշենահայերի երգերը, հեքիաթները, զրույցները` դրանք բնագրով և գրական հայերենով ներկայացնելով թերթի էջերում: Անգամ թուրքական մամուլն է անդրադարձել այն փաստին, որ մի մարդ իր տանը, միայնակ,…

Читать далее Читать далее

«Ես գտա իրական Մակոնդոն` Արդվինի նահանգում գտնվող ծովափնյա Խոփա քաղաքը»

«Ես գտա իրական Մակոնդոն` Արդվինի նահանգում գտնվող ծովափնյա Խոփա քաղաքը»

Զրույցը՝ Արմինե Սարգսյանի24.10.2014 «Անտարես» հրատարակչության «Արգելված գրքեր» շարքի շրջանակում տպագրված Միշել ՈՒելբեքի «Տարրական մասնիկները» վեպի առիթով «Էօն» սրճարանում կազմակերպվել էր հիպիական ոճով շնորհանդես: Հրավիրյալների թվում էին 60-70-ականների երևանյան հիպիները` Սերգեյ Վարդանյանը, Զավեն Սարգսյանը, Երվանդ Երզնկյանը և այլք:«Հիպին պայմանական անուն է: Վաթսուն-յոթանասունական թվականներին մեզ հիպի էին ասում, բայց, իհարկե, ոչ մեկս հիպի չէր»,- մեզ հետ զրույցում ասաց «Ձայն համշենական» թերթի գլխավոր խմբագիր, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող, «Համշեն» հայրենակցական միության փոխնախագահ ՍԵՐԳԵՅ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԸ: -Ովքե՞ր էին հիպիները, ինչո՞վ էին առանձնանում:…

Читать далее Читать далее

Սովորենք մի քանի բառ Համշենի բարբառով. ինչպե՞ս է հնչում «Սուտասանը»

Սովորենք մի քանի բառ Համշենի բարբառով. ինչպե՞ս է հնչում «Սուտասանը»

Հարիֆ. եթե հայտնվեք Համշենում կամ համշենահայերի միջավայրում ու լսեք այս բառը, ապա մի շտապեք վիրավորվել.սա համշենցիների բարբառով հարգալից դիմելաձև է:Մեր բարբառների տարբերությունները հաճախ են զավեշտալի իրավիճակների և պատմությունների առիթ դառնում: Այս հաղորդման ընթացքում կլսեք դրանցից ամենահետաքրքիրները: Համշենցիների բարբառի մասին պատմում է Սերգեյ Վարդանյանը: